1 . اين طبقه بندى مانند هر طبقه بندى ديگر تقريبى است ، هر چند با معيار استادى و شاگردى انجام يافته . ما مىدانيم كه افرادى كه از يك استاد استفاده مىكنند ( اگر آن استاد سالها به كار تدريس پرداخته باشد ) صددرصد همزمان و همدوره نيستند ؛ معمولًا كهنسالان يك طبقه ، نوعى تقدم نسبت به جوانسالان آن طبقه دارند . مثلًا حاجى سبزوارى را به اعتبار اينكه شاگرد ملا اسماعيل اصفهانى بوده و او شاگرد ملاعلى نورى بوده است ، با ميرزاى جلوه و حكيم قمشه‌اى - كه آنها نيز شاگرد شاگردان نورى بوده‌اند - هم طبقه شمرديم ، در صورتى كه حاجى از كهنسالان اين طبقه است و مختصرى خود نورى را درك كرده و در سال 1289 درگذشته ، اما ميرزاى جلوه از جوانسالان اين طبقه است و تا سال 1314 حيات داشته و خود در ابتدا قصد داشته از محضر حكيم سبزوارى در سبزوار استفاده كند . 2 . از نيمهء اول قرن سوم كه تاريخ فلاسفهء دورهء اسلامى آغاز مىشود تا پايان قرن چهارم « دورهء ترجمه » است . در اين دوره بسيارى از فيلسوفان ، مترجم بوده‌اند و بسيارى از مترجمان ، خود فيلسوف بوده‌اند . البته مترجمانى هم بوده‌اند كه فيلسوف نبوده‌اند و يا فيلسوفانى كه مترجم نبوده‌اند . دورهء ترجمه از دورهء تأليف و تحقيق مجزا نيست ؛ چنان نيست - آنچنانكه بعضى گمان كرده‌اند - در دورهء اسلامى يك قرن يا دو قرن منحصراً به ترجمه مشغول بوده‌اند ، بعدها افراد صاحب نظر كه آنها را « فيلسوف » مىناميم ظهور كرده باشند ، بلكه همزمان با ترجمه‌هاى اوليه صاحب نظرى كم نظير به نام يعقوب بن اسحاق كندى پيدا شد ، فيلسوفانى تربيت كرد و اين رشته ادامه يافت . الكندى همزمان است با مترجمانى از قبيل حنين بن اسحاق عبادى و عبد المسيح حمصى ، و تقدم زمانى دارد بر بسيارى از مترجمين از قبيل ثابت بن قره و غيره . 3 . مترجمين غالباً يهودى يا مسيحى يا صابئى بوده‌اند . كمتر مترجم مسلمان در ميان آنها مىيابيم ، همچنانكه مترجم زردشتى پيدا نمىشود . از ميان مترجمان تنها عبد اللَّه بن مقفّع است كه احتمالًا مىتوان گفت زردشتى بوده است ولى او هم زردشتى نبوده ، مانوى بوده و بعلاوه بعد مسلمان شد . ولى فيلسوفان و صاحب نظران اين دوره كه از خود انديشه‌اى داشته‌اند همه مسلمانند ؛ ما حتى يك فيلسوف صاحب نظر غيرمسلمان پيدا نمىكنيم ، و اين خود از نظر تحليل علمى و